نفری
محمد بن عبدالجبار بن الحسن النِفَرى
Mohammad.ibn.Abd.Al.Jabbar.Al.Neffari
یزدانپناه عسکری
عارف بزرگ نیمهی اول قرن چهارم هجری، صاحب کتاب «المواقف» از کبار العارفين و سادات القوم بوده است. [1]
از زندگی وی اطلاع چندانی در دست نیست و در نخستین تذکرهها ذکری از وی به میان نیامده است.[2] او همانند برخی از عرفای بزرگ دیگر به علت استغراق در حالات معنوی و جذبههای الهی پوشیده عمل می کرده و شرح احوال اینگونه اشخاص غالباً در هالهای از ابهام باقی میماند.[3] از عرفاي بزرگ قرن 4 هجري و همعصر حلاج است.تعمد در ناشناس ماندن و ابراز نکردن صریح آرای خویش را، به سبب هراس از فضای حاکم بر جامعه پس از ماجرای حلاج، دانستهاند.[4] کسانی زادگاهش را نفر (ایل) در استان فارس و برخی آن را از مناطق عراق دانستهاند.[5] و نخستین بار ابن عربی در فتوحات مکیه و مواقع النجوم به او اشاره کرده است.[6] همچنین صوفیان اندلس نیز در سلسله انساب خود از وی به همراه ابوبکر شبلی و حسین منصور حلاج نامبردهاند.[7] به گفتۀ عفیفالدین تلمسانی، وی زندگی خود را در سیاحت و گمنامی سپری کرد و سرانجام در یکی از روستاهای مصر درگذشت.[8] اما غانمی این نظر را رد کرده و گفته تمام سفرهای نفّری در عراق بوده و محل وفات وی نیز در عراق است. وی علت اشتهار نفّری را در مصر و مغرب ،مراکش و اندلس ، نتیجۀ اهتمام شاگردان ابن عربی و تلمسانی دانسته است.[9]
نفرّی صاحب روحی بزرگ و استاد "توقف ذهن" در سلوک بوده است.[10] در نظر محمد بن عبدالجبار بن الحسن النِفَرى، وقفه منشأ و سرچشمهی علم و آگاهی است و عارف واقف، علم و آگاهی خود را از طریق درون خود به دست میآورد.[11] شیخ اکبر محیالدین ابن عربی ، به کتاب المواقف و المخاطباتِ نفرّي توجه ویژه داشته و به مطالب مندرج در آن استناد کرده است. در کتاب فتوحات مکیه به کتاب المواقف و المخاطبات ارجاع داده شده و از این طریق اندیشههای محمد بن عبدالجبار النِفَرى مطرح گشته است.[12]
آثار
محمد بن عبدالجبار بن الحسن النِفَرى، کتاب المواقف، 1جلد، دار الکتب العلمية - بيروت، چاپ: اول، 1417
محمد بن عبدالجبار بن الحسن النفری، الاعمال الصوفیه، ترجمه و چاپ سعید الغانمی، بغداد،2007
منابع
- ↑
ابراهیمی دینانی، غلامحسین، دفتر عقل و آیت عشق،جلد سوم،انتشارات طرح نو ۱۳۸۹-صفحه ۲۷۱ ؛الکواکب الدرية فى تراجم السادة الصوفية،جلد ۲صفحه۱۵۲
- ↑
Carl Brockelmann, Geschichte der Arabischen Litteratur, Leiden,۱۹۴۸, (بروکلمان، ذیل، ج۱، ص۳۵۸) ؛ محمد بن عبدالجبار النفری، الاعمال الصوفیه، ترجمه و چاپ سعید الغانمی، بغداد،۲۰۰۷؛ مقدمۀ غانمی، ص۱۴
- ↑
ابراهیمی دینانی، غلامحسین، دفتر عقل و آیت عشق،جلد سوم،انتشارات طرح نو ۱۳۸۹-صفحه ۲۷۲
- ↑
محمد بن عبدالجبار النفری، الاعمال الصوفیه، ترجمه و چاپ سعید الغانمی، بغداد،۲۰۰۷؛ مقدمۀ غانمی، ص ۱۵
- ↑
ابراهیمی دینانی، غلامحسین، دفتر عقل و آیت عشق،جلد سوم،انتشارات طرح نو ۱۳۸۹-صفحه ۲۷۲
- ↑
عبدالوهاب شعرانی، الطبقات الکبری، چاپ احمد عبدالرحیم السایح، قاهره،۱۴۲۶/۲۰۰۵26؛ ج 1، ص۳۵۹ EI2, s.v.”Al-Niffari”, by A.J.Arberry; نفّری، 1978، مقدمۀ آربری، ص۸
- ↑
ابوالوفا الغنیمی التفتازانی، ابن سبعین و فلسفه الصوفیه، بیروت،۱۹۷۳؛ ص۱۶۹، ۴۵۹ محمد بن عبدالجبار النفری، الاعمال الصوفیه، ترجمه و چاپ سعید الغانمی، بغداد،۲۰۰۷؛ مقدمۀ غانمی، ص ۱۱
- ↑
عفیف الدین التلمسانی، شرح مواقف النفری،چاپ جمال المرزوقی،قاهره،۲۰۰۰؛ ص ۲۵۹
- ↑
محمد بن عبدالجبار النفری، الاعمال الصوفیه، ترجمه و چاپ سعید الغانمی، بغداد،۲۰۰۷؛ مقدمۀ غانمی، ص ۸-۱۱
- ↑
رياعي، مسعود، خطاب دوست (ترجمه کتاب المواقف) ، عصر کنکاش ،۱۳۹۵ صفحه ۷
- ↑
ابراهیمی دینانی، غلامحسین، دفتر عقل و آیت عشق،جلد سوم،انتشارات طرح نو ۱۳۸۹-صفحه ۲۷۴
- ↑
ابن عربی، الفتوحات المکية(اربع مجلدات) ج۱ ص ۱۱۵و ۶۱۳ و ج۲ ص ۶۰۹ و ۶۱۰؛محمد بن عبدالجبار بن الحسن النِفَرى، کتاب المواقف، ۱جلد، دار الکتب العلمية - بيروت، چاپ: اول، ۱۴۱۷ق. صفحه ۱۵ و ۱۶
